Bij de drogist liggen ze tussen de vitamines: potjes melatonine, vaak met een plaatje van een maan op het etiket. Veel mensen slikken ze in de hoop op een diepe nacht, zoals je een paracetamol tegen hoofdpijn neemt. Zo werkt melatonine alleen niet.
Melatonine is geen slaappil. Het is het hormoon dat je lichaam zelf aanmaakt als het donker wordt, en het geeft je biologische klok het signaal dat het bijna nacht is. Het maakt je niet bewusteloos, het verschuift hooguit je gevoel van wanneer het tijd is om te slapen.
Waar het wel voor helpt
Melatonine kan nuttig zijn als je inwendige klok niet meer klopt met de tijd om je heen. Denk aan een jetlag na een lange vlucht naar Azië, of aan ploegendienst waarbij je overdag moet slapen. In die gevallen geeft een lage dosis je klok een zetje in de goede richting.
Bij gewone slapeloosheid door stress of piekeren is het effect veel kleiner, soms nauwelijks merkbaar. Daarvoor is melatonine simpelweg niet bedoeld. Verwacht je dat het je hoofd 's avonds stilzet, dan kom je waarschijnlijk bedrogen uit.
Dosis en timing doen ertoe
Hierin gaat het vaak mis. Mensen nemen een hoge dosis vlak voor het slapen, terwijl een lage dosis op het juiste moment beter werkt. Beter is een klein dosisje, ongeveer een halfuur tot twee uur voor je wilt slapen, dan een zware pil op het laatste moment. Meer is hier echt niet beter.
De potjes bij Etos of Kruidvat bevatten meestal lage doseringen, omdat hogere doseringen in Nederland aan strengere regels gebonden zijn. Dat is op zich verstandig, want de timing doet meer dan de hoeveelheid. Een eerlijke kanttekening: gebruik je het langer dan een paar weken, gebruik je het voor een kind, of slik je andere medicijnen, overleg dan eerst met je huisarts of apotheker. Voor een eenmalige jetlag na een reis naar Tokio is een laag dosisje een redelijke gok, voor je nachtrust elke avond is het geen oplossing.